Voor een ander

  • "You have to be on fire to burn out"

Iemand heeft een burn-out. Wat kan je doen?

Het is moeilijk om iemand waar je om geeft te zien worstelen met een burn-out. Je kan iemand zijn problemen niet zomaar oplossen of wegnemen, hoe hard je dat ook zou willen. We hebben allemaal onze eigen manier om iemand bij te staan in moeilijke tijden, maar soms werkt het niet of werkt het zelfs tegen. Als persoon aan de zijlijn kom je met heel wat vragen te zitten over hoe je nu met deze situatie moet omgaan en hoe je iemand echt kan helpen.

Vermoeden dat iemand burn-out is?

Laat de betreffende persoon deze vragenlijst invullen om te zien of hij of zij een burn-out heeft.

De burn-out zelftest

Zoek samen een expert

Aan de hand van deze vragenlijst zoeken we op basis van persoonlijkheid, manier van werken en locatie de stress- en burn-out coach die meest geschikt is zodat het hersteltraject zo snel en optimaal mogelijk gebeurt. 

start hier

Echt iemand helpen, hoe doe je dat?

De weg naar herstel is iets wat enkel de persoon zelf kan doen. Je kan iemand met een burn-out wel op verschillende manieren steunen, vooral door te leren begrijpen, te luisteren en hulp te bieden waar nodig.

BEGRIJPEN: wat betekent een burn-out?

Een belangrijke eerste stap om iemand bij te staan die een burn-out heeft, is werkelijk begrijpen wat een burn-out is.

Begrijp de ernst van de situatie.

Een burn-out is een serieuze strijd en is het begin van een moeilijke parcours. Het haalt iemand mentaal en fysiek helemaal onderuit en het vergt tijd en moeite voor die er terug bovenop komt. Er is geen snelle oplossing. Het heeft even geduurd om in een burn-out te belanden, en dus ook om de schade te herstellen en eruit te geraken. Het is geen gemakkelijke situatie, noch voor de persoon die een burn-out heeft, noch voor degene die hulp en steun wil bieden.

Ga op onderzoek uit.

Wat is een burn-out? Welke impact heeft dit op jou en de ander? De persoon met een burn-out is veranderd en de situatie waarin je zit ook. Als je geen idee hebt wat iemand meemaakt en wat dit betekent voor de persoon zelf en de omgeving, dan kan je minder goed de steun bieden die nodig is. Ga op zoek naar informatie over burn-out. Lees en leer zodat je weet waarmee je te maken hebt. Kennis en inzicht in de oorzaken en gevolgen van een burn-out zullen ervoor zorgen dat je de situatie beter begrijpt en er beter mee zal kunnen omgaan.

Op onze website vind je hierover uitgebreide informatie. In de boekhandel of bibliotheek zijn er ook verschillende boeken te vinden over dit onderewerp. Op deze pagina vind je een overzicht van kwalitatieve boeken. Indien de persoon dicht bij jou staat waardoor de burn-out een impact heeft op jouw leven, kan het goed zijn om zelf ook met psycholoog of burn-out expert te spreken. Contacteer ons gerust via de chatbox of via help@getbetter.be

LUISTEREN: hoe kan je helpen in een gesprek?

Naast begrijpen wat een burn-out betekent, is het ook van belang om de persoon met een burn-out te begrijpen. Dit kan je alleen door te luisteren en te proberen vatten waar de persoon mee worstelt. Wees empathisch en probeer je te onthouden van uitspraken zoals 'ik heb ook al periodes gehad waarin ik erg vermoeid was'. Geef ook geen goedbedoelde raad zoals 'misschien moet je gewoon eens op reis'. Denk na over wat ze meemaken. Sommigen zullen zelf willen praten over het onderwerp, anderen zullen het daar moeilijker mee hebben. Mensen met een burn-out schamen zich vaak en voelen zich schuldig waardoor ze zich gaan afsluiten. Contact en gesprekken zijn ook enorm energierovend en worden vaak uit de weg gegaan. Wanneer iemand de stap zet om een gesprek met jou te hebben, dan kan je op verschillende manieren behulpzaam zijn.

Laat weten dat je er bent

om te praten, te luisteren, te helpen,... Zo weet de persoon met een burn-out dat deze niet alleen is en ook niet alleen hoeft te zijn wanneer het moeilijk gaat.

Creëer ruimte.

Wees volledig aanwezig en geef je aandacht zonder stoorzenders zoals gsm,... Hou de focus op hen en niet op jou en wat jij hebt meegemaakt.

Luister oprecht en zonder oordeel

Geef geen schuld en schaamte. Laat je ideeën en meningen achterwege. Probeer de problemen niet op te lossen en de persoon te ‘herstellen’. ‘Je zou dit of dat moeten.’, ‘Je had beter dit of dat gedaan.’, ‘Waarom doe je niet gewoon zus en zo?’, zijn dingen die je beter niet zegt.

Luister om te begrijpen

Laat de ander praten, ga na wat er gezegd wordt, stel vragen om meer te weten te komen. Laat ruimte voor een stilte en om na te denken. Luister verder. Trek niet te snel conclusies waardoor je stopt met luisteren en overgaat tot oordelen en praten. Wees niet teveel bezig in je hoofd met een antwoord of actieplan waardoor je niet luistert, maar enkel wacht om te praten.

Erken de gevoelens, zorgen en problemen

Ze zijn echt. Behandel ze ook zo. Ga ze niet negeren, wegwuiven, minimaliseren of proberen oplossen. ‘Het klinkt allemaal niet zo erg.’, ‘Het wordt wel beter.’, ‘Je moet daar niet zo mee inzitten.’,... zijn misschien goedbedoeld om iemand gerust te stellen, maar zijn heel ontkrachtend. Bied erkenning door te zeggen ‘Je hebt zo hard gewerkt, ik begrijp waarom je je leeg voelt.’ of ‘Je hebt veel meegemaakt, het is normaal om er even door te zitten.’

Geef geen advies tenzij je erom gevraagd wordt

Advies lijkt goedbedoeld, maar kan helemaal verkeerd overkomen. Wanneer jij zegt wat iemand zou kunnen of moeten doen, dan kan dit aanvoelen als een aanval op hun eigen capaciteiten (alsof ze het zelf niet kunnen) of een inbreuk op hun persoonlijke vrijheid en keuze (alsof jij controle wil uitoefenen over hen en de situatie). Besef dat dit niet helpt. Mensen willen gehoord worden, niet ‘gerepareerd’ worden. Wanneer je om advies gevraagd wordt, deel dan je inzichten en ervaringen die kunnen helpen. Zo kan je het hebben over jouw manieren om met iets om te gaan of hoe jij je door een moeilijke periode geworsteld hebt. Blijf echter bescheiden en praat niet alsof jij het wel allemaal weet en kan.

Communiceer duidelijk en to the point

Praten vergt vaak al veel moeite voor iemand met een burn-out. Hou de focus op de persoon en het onderwerp, vermijd zaken die hier niet belangrijk zijn en zorg ervoor dat er niet teveel herhaald moet worden.

Moedig iemand aan

om hulp te zoeken en voor zichzelf te zorgen. Maak duidelijk dat je jezelf op de eerste plaats mag zetten en de tijd mag nemen om te rusten, therapie te volgen, gelijk wat er nodig is om te genezen.

HULP BIEDEN: hoe kan je er zijn in het dagelijkse leven?

Praten en luisteren zorgen al voor veel emotionele steun. Tijdens de herstelperiode kan je ook op andere manieren een groot verschil maken. Voor vele dagdagelijkse dingen heeft iemand met een burn-out namelijk helemaal geen energie, en soms gaat het gewoon echt slecht. Er zijn vele manieren waarop je iemand praktisch en emotioneel kan blijven steunen.

Er zijn

Soms is er niet meer nodig dan gewoon jouw aanwezigheid. Het feit dat je er onvoorwaardelijk bent voor iemand, betekent heel veel.

Leer de noden kennen

van de persoon met een burn-out en kom deze tegemoet. Sommigen hebben nood aan afstand, tijd en ruimte. Probeer dit te geven, hoe moeilijk dit ook voor jou kan zijn. Anderen hebben dan weer nood aan jouw aanwezigheid als steun en toeverlaat.

Wees geduldig

Een persoon met burn-out heeft mentaal en fysiek heel wat te verduren, het zal niet altijd aangenaam zijn en zeker niet gemakkelijk. Herstel heeft tijd nodig.

Wees begripvol

Verwacht geen fysieke inspanningen. Verwacht niet dat ze beschikbaar zijn, vooral ’s avonds. Laat de persoon dan zeker met rust. Stoor je niet aan het feit dat ze geen energie hebben om voor zichzelf te zorgen en er niet piekfijn uitzien.

Bied specifieke hulp aan bij dagelijkse taken

Stel zelf voor wat je kan doen in plaats van iemand met een burn-out daarover te laten nadenken, dat is vaak te vermoeiend. Dingen zoals schoonmaken, op de kinderen letten, boodschappen doen, eten brengen of koken,... nemen al een zware last van de schouders. Zoek externe hulp, zoals een kinderoppas, schoonmaakster of therapeut, wanneer dat nodig is. Neem echter niet alles over zonder erover te praten.

Wees beschikbaar en pro-actief

Wanneer je weet wat er wanneer gedaan moet worden, doe het. Wacht niet op de persoon met een burn-out om het te vragen. Het is een hele geruststelling voor hen als ze weten dat er voor bepaalde dingen regelmatig gezorgd wordt en ze zich daar geen zorgen over hoeven te maken.

Doe kleine, lieve dingen

Stuur bloemen

Stuur een bericht, brief of kaart

Breng magazines, strips, gemakkelijke lectuur

Deel een leuke video of muziek

Geef een cadeautje zoals een zachte pyjama, een knus deken, een nachtje hotel 

Stuur een care package 

Ga op bezoek met een huisdier

Bekijk samen een film

Drink samen een koffie of thee

Luister en blijf aanwezig

RAAD VOOR JEZELF

Probeer niet te hard te helpen

Neem niet te veel hooi op je vork, zo put je jezelf uit. Vergeet niet ook voor jezelf te zorgen en hulp en steun te vragen als jij dat nodig hebt. Respecteer je eigen grenzen.

Forceer niks

Jij hebt geen controle over de persoon. Je kan iemand niet dwingen te veranderen of het proces versnellen. Dit leidt enkel tot frictie en frustratie.

Neem geen verantwoordelijkheid voor de situatie

Het herstel hangt niet van jou af en ligt niet in jouw handen. Jij bent hier een compagnon die er simpelweg is en ondersteuning biedt op dit moeilijke pad.

Neem de dingen niet persoonlijk

Voel je niet beledigd wanneer je welgemeende hulp wordt afgewezen, wanneer een afspraak wordt afgezegd of wanneer je geen of negatieve respons krijgt. Ook al heeft het een negatieve impact op jou, dit heeft niets met jou persoonlijk te maken, maar is enkel een gevolg van de burn-out. Leer je erover te zetten en koester geen wrok.

Accepteer je machteloosheid

en gebrek aan controle over deze situatie. Dit zal niet gaan zoals jij het wil, wanneer jij het wil. We hebben geen controle over wanneer iemand zal genezen. Het kan lang duren voordat iemand de vorderingen maakt die jij zou willen. Net zoals we bij een fysieke ziekte, zoals een beroerte of een hersenvliesontsteking, niks te zeggen hebben, zo ook niet bij een mentale ziekte. Je kan slechts accepteren wat er gebeurt en afwachten hoe de situatie evolueert.

Geef niet op

Blijf erin geloven en blijf hopen. Vertrouw erop dat de persoon beter zal worden en de situatie zal overgaan.

CONCLUSIE

Erken voor de ander en jezelf de moeilijke situatie. Accepteer je machteloosheid en dat je er enkel kan zijn voor de ander, door de leren begrijpen, luisteren en hulp te bieden. Vergeet jezelf niet in het proces. Geef het de tijd die nodig is om te herstellen, en blijf gedurende al die tijd mild voor jezelf en de ander. Niemand is perfect en het vergt oefening, vallen en opstaan om met deze nieuwe periode om te gaan.