Slapeloosheid: een slaap- of waakprobleem?
Hoewel onze maatschappij weinig slapen als een 'sterkte' ziet, wordt het vanuit de medische wereld gezien als 'het nieuwe roken'. Slaap is recent ook uitgeroepen tot 1 van de 3 pilaren van een goede gezondheid, naast beweging en voeding.
Wat de meeste mensen niet weten, is dat het probleem niet altijd tijdens je nacht voorkomt, maar eerder tijdens je dag. In de wetenschappelijk literatuur spreekt men dan ook niet over een slaapstoornis (sleep disorder) wanneer men over slapeloosheid schrijft, maar eerder over een stress/waak stoornis (arousal disorder). Om te begrijpen waarom dit zo is, duikt slaapexpert dr. Cortoos even in de basisfysiologie van ons slaap-waaksysteem.
Slapen en waken
Slapen en waken worden vanuit 2 aparte circuits of systemen in onze hersenen geregeld: ons slaapsysteem en ons waak-of stresssysteem. Vanwege evolutionaire redenen zijn deze heel nauw met elkaar verbonden. Waarom? Heel eenvoudig, omdat slapen enorm gevaarlijk is! Wanneer we slapen zijn we volledig weerloos en dus ook een makkelijke prooi voor roofdieren.
Om deze reden heeft ons waaksysteem een directe link met ons slaapsysteem, zodat die ten allen tijden de werking van het slaapsysteem kan onderbreken. Dit gebeurt wanneer het niet zeker is of het nu effectief veilig genoeg is om te slapen, of wanneer we om een andere reden waakzaam moeten zijn. En daar wringt nu net het schoentje!
Deze link is ontstaan omdat wij vroeger echt wel levensbedreigende redenen hadden om wakker te liggen, namelijk leeuwen en hyena’s of nabij liggende stammen die ons dorp wilden binnendringen,… noem maar op. Maar al deze redenen zijn verdwenen in onze huidige maatschappij. En toch liggen we wakker, maar nu omdat we een presentatie moeten geven, omdat onze kinderen ons zorgen baren, omdat de relatie niet meer zo goed zit,..
Overactivatie
Hoewel dit geen levensbedreigende factoren per se zijn, reageert ons stresssysteem wel op dezelfde manier. In veel van de gevallen dat mensen ’s nachts de slaap niet kunnen vatten, is dit te wijten aan een overactief en rigide geworden waaksysteem. Deze overactivatie ontstaat omdat we van ’s morgens tot ’s avonds in onze hoogste versnelling functioneren, waardoor ons slaapsysteem ten onrechte onderdrukt blijft. Want dat is hoe deze 2 systemen zich verhouden: het waak- of stresssysteem krijgt altijd voorrang. Zolang dit niet gezakt is naar een lagere versnelling geeft het in essentie de boodschap aan het slaapsysteem dat het nog niet veilig is om in te slapen. Dit zorgt ervoor dat het slaapsysteem belemmerd wordt.
Jammer genoeg gaan mensen dan vaak op een verkeerde manier proberen hun slapeloosheid aanpakken, omdat de juiste informatie eigenlijk niet voor handen is. Hierdoor gaan ze naast hun overactief waaksysteem, ook het slaapsysteem verstoren en ontregelen waaronder het gebruik van medicatie. Met een overactief waaksysteem en onderactief slaapsysteem, zullen enkele sessies yoga of ademhalingsoefeningen ook niet helpen… Dan moet zowel het slaapsysteem gestabiliseerd worden, als meer flexibiliteit in het waaksysteem aangebracht worden. Het vergt in de meeste gevallen een aanpassing van de levensstijl.
Wat kan je zelf doen?
-
Ga zelf eens na hoeveel keer in een dag je echt ontspant (niets doen is niet gelijk aan ontspannen). Ben je van 's morgens vroeg tot voor het slapengaan actief bezig of plan je rustmomenten in?
-
Analyseer je slaap. Een handig instrument hierbij is een smartwatch. Ga je op hetzelfde tijdstip slapen, staat jouw wekker elke dag op hetzelfde moment, hoe voel je je als je wakker wordt, wat is de kwaliteit van jouw slaap,...
-
Analyseer je slaaphygiëne
Een professioneel stressexpert kan je helpen bij het verbeteren van je slaap.
Via deze link kan je een coach zoeken die het best bij je past.
